การประชุมความเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ COP 21 ณ กรุงปารีส (ถาม-ตอบ)

logo-cop21-hp

Conference of the Parties หรือ COP 21 เป็นการประชุมครั้งที่ 21 ของคณะที่ประชุมขององค์การสหประชาชาติว่าด้วยเรื่องการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ การประชุมดังกล่าวจัดขึ้นครั้งแรกเมือปี 1992 ภายใต้โครงสร้าง United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCC) และมีการจัดประชุมเป็นประจำ การประชุมที่เป็นที่รู้จักกันดีได้แก่ การประชุมครั้งที่ 11 (ปีค.ศ. 1997) ที่กรุงเกียวโตประเทศญี่ปุ่น

วาระการประชุม COP 21 คือการต่อรองเพื่อหาข้อตกลงลดการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ เนื้อหาของข้อตกลงดังกล่าวเป็นข้อยอมรับระหว่างประเทศที่เข้าร่วมการประชุมทั้งหมด 196 ประเทศ และจะมีผลทางกฎหมายเมื่อมีประเทศที่ยอมรับ 55 ประเทศขึ้นไป (โดยสัดส่วนการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของประเทศเหล่านี้ต้องรวมกันมากกว่าร้อยละ 55 ของปริมาณก๊าซเรือนกระจกทั้งหมดของโลก) ประเทศต่างๆ สามารถเข้าร่วมข้อตกลงดังกล่าวได้ตั้งแต่วันที่ 22 เมษายน พ.ศ. 2559 จนถึง 21 เมษายน พ.ศ. 2560

ถาม-ตอบเกี่ยวกับข้อตกลง Paris Agreement

ประเด็นสำคัญของข้อตกลงดังกล่าวคืออะไร?

ข้อตกลงนี้เป็นการปูทางไปสู่การยับยั้งไม่ให้อุณหภูมิของโลกสูงขึ้นเกิน 2 องศาเซลเซียสหรืออาจจะไม่เกิน 1.5 องศาเซลเซียส ข้อตกลงดังกล่าวจะช่วยสร้างกระบวนการที่จะขับเคลื่อนเพื่อยกระดับความทะเยอทะยาน ในด้านดังกล่าวได้ต่อไป ข้อตกลงปารีสเป็นข้อตกลงที่มีความทะเยอทะยาน เปลี่ยนแปลงไปตามบริบท (มีไดนามิกส์) และเป็นสากล เป็นข้อตกลงที่ครอบคลุมทุกประเทศและการปล่อยก๊าซต่างๆ ทั้งหมด และถูกออกแบบให้มีผลในระยะยาว ข้อตกลงดังกล่าวมีความสำคัญ เพราะเป็นความร่วมมือระหว่างนานาชาติในด้านความเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศที่เป็นรูปธรรม

ข้อตกลงดังกล่าวจะเป็นเครื่องมือที่สำคัญในการขับเคลื่อนเงินทุน การสนับสนุนด้านเทคโนโลยี และการสร้างศักยภาพในประเทศกำลังพัฒนา และจะช่วยในการขยาย (upscale) ความพยายามในการจัดการปัญหาและลดความเสียหายที่มาจากการเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศ

การประชุมที่ปารีสเป็นจุดเริ่มต้นเป็นก้าวแรกที่ยิ่งใหญ่ และขั้นต่อไปคือการนำข้อตกลงดังกล่าวมาดำเนินการ การยอมรับข้อตกลงนี้ส่งสัญญาณให้โลกได้รับรู้ว่านานาชาติให้ความสำคัญกับการแก้ปัญหาความเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศ ถือเป็นชัยชนะที่สำคัญของ 196 ประเทศที่เข้าร่วมภาคีและบรรลุข้อตกลงนี้

23464393442_c38a4d9cd6_b

ข้อตกลงดังกล่าวจะช่วยเหลือ (ต่อปัญหาความเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศ)ไหม?

ข้อตกลงดังกล่าวจะช่วยพัฒนาให้โลกดีขึ้นไปจากที่เป็นอยู่และช่วยผลักดันให้เราสามารถก้าวไปสู่อนาคตที่มีความยั่งยืนมากขึ้น ข้อตกลงปารีสเป็นข้อตกลงที่มีความทะเยอทะยาน และจะเป็นเครื่องมือที่จำเป็นในการแก้ปัญหา สภาพอากาศฯ และการปรับตัวให้เข้ากับผลกระทบที่จะมาถึง ข้อพิสูจน์ว่าข้อตกลงจะมีช่วยเหลือต่อปัญหาความเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศนี้อยู่ที่การนำเอาข้อตกลงไปดำเนินการและปฏิบัติ

ข้อตกลงดังกล่าวมีข้อบังคับต่อประเทศต่างๆ อย่างไรบ้าง?

ข้อตกลงปารีสบังคับให้ทุกประเทศที่ร่วมลงนามต้องดำเนินการ ในขณะที่คำนึงถึงสถานการณ์และสภาพที่แตกต่างกันของแต่ละประเทศ ภายใต้ข้อตกลงนี้แต่ละประเทศจะต้องรับผิดชอบในการดำเนินการทั้งด้านการป้องกันและการปรับตัวต่อปัญหาการเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศ แต่ละประเทศจะต้องทำการยื่นแผนการดำเนินการของตน และมีหน้าที่ในการดำเนินการแผนนั้น ผลที่ได้รับจากการนำแผนนี้ไปปฏิบัติคือการลดลงของแนวโน้มระดับอุณหภูมิโลก

ข้อตกลงนี้ไม่เพียงเป็นการยกระดับกระบวนการการพัฒนาแผนระดับชาติให้เป็นทางการแล้ว ยังสร้างพันธะให้มีการประเมินและติดตามผลการดำเนินการของแผนเหล่านี้ กระบวนการดังกล่าวจะบังคับให้ประเทศต่างๆ ต้องผูกพันตนเองอย่างต่อเนื่องและไม่ให้มีการถอนตัวออกจากข้อตกลง ข้อตกลงปารีสเป็นเสียงยืนยันจากรัฐบาลต่างๆ ว่ามีความพร้อมในการดำเนินการตามวาระ 2030 Sustainable Development Agenda

อะไรจะเกิดขึ้นหากประเทศสมาชิกไม่สามารถดำเนินการได้ตามข้อผูกพัน จะมีการบังคับใช้หรือไม่?

มีเหตุผลจำนวนมากที่ประเทศต่างๆ จะต้องทำตามข้อผูกพัน เพราะการดำเนินการตามข้อตกลงนั้นเป็นผลประโยชน์ของประเทศเหล่านี้ ทั้งในด้านบรรลุผลประโยชน์ของการยับยั้งโลกร้อนและในด้านการแสดงความสามัคคีระหว่างนานาชาติ การหลีกเลี่ยงข้อตกลงนั้นจะไม่นำมาซึ่งผลประโยชน์ใดๆ ผลประโยชน์ที่เกิดขึ้นนั้นจะเป็นเพียงระยะสั้น และจะถูกบดบังโดยผลกระทบด้านลบที่จะตามมาทั้งจากท่าทีของประเทศอื่นๆ ตลาดการเงิน และประชากรของประเทศนั้น

ข้อตกลงดังกล่าวจะเริ่มบังคับใช้ในปีค.ศ. 2020 จะเกิดอะไรขึ้นในช่วงก่อนหน้านั้น ?

การดำเนินการจะถูกเริ่มตั้งแต่วันพรุ่งนี้ การเริ่มดำเนินการ แผน climate post-2020 ประเทศต่างๆ จะต้องเริ่มขับเคลื่อนทรัพยากรของตน รวมทั้งเงินจำนวน 1 แสนล้านเหรียญสหรัฐ (1 billion US Dollar) ที่จะมาจากกลุ่มประเทศพัฒนาแล้ว และการลงทุนในด้านการลดปริมาณก๊าซคาร์บอน

นานาประเทศได้ลงชื่อในการประชุมที่ปารีสเพื่อดำเนินการอย่างแข็งขันเพื่อส่งเสริมการดำเนินการด้านภูมิอากาศ ยกระดับเงินทุน และเริ่มดำเนินตามแผนของตน แต่ละประเทศจะมีโอกาสร่วมประเมินและปรับแผนของตนในปี 2018 เราจะต้องบูรณการการดำเนินการด้านสภาพภูมิอากาศและด้านการพัฒนาตามเป้าหมาย 2030 Sustainable Development Agenda เพราะการดำเนินการทั้งสองมีความเชื่อมโยงกัน

23531688206_3257f5c088_b

ข้อตกลงดังกล่าวมีผลผูกพันตามกฎหมายหรือไม่?

ข้อตกลงปารีสเป็นเครื่องมือทางกฎหมายที่จะช่วยนำไปสู่การดำเนินการที่เป็นรูปธรรมด้านความเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ และเป็นส่วนผสม (ไฮบริดจ์) ระหว่างบทบัญญัติที่มีผลผูกผันทางกฎหมายและบทบัญญัติที่ไม่มีผลผูกพันทางกฎหมาย

ข้อตกลงดังกล่าวประกอบด้วยข้อตกลงหลัก (core agreement) ที่ควบคุมกระบวนการระหว่างประเทศที่มีผลผูกพันกับประเทศต่างๆ ในขณะที่องค์ประกอบอื่นๆ เช่น สัดส่วนสมทบที่คาดไว้ของแต่ละประเทศ (intended nationally determined contribution) นั้นไม่มีข้อผูกมัดในระดับนานาชาติ (กล่าวคือข้อตกลงปารีสมีผลบังคับให้แต่ละประเทศดำเนินการตามข้อตกลง (agreed process) แต่ไม่ได้กำหนดถึงผลที่จะได้รับ (open-result) )

ข้อตกลงปารีสได้เน้นถึงความถูกต้อง (Equity) และความยุติธรรม (Fairness) ตามที่ประเทศกำลังพัฒนาได้ร้องขอหรือไม่?

ข้อตกลงดังกล่าวได้เน้นในด้านดังกล่าวผ่านหลักการความรับผิดชอบร่วมกันอย่างแตกต่าง (common but differentiated responsibilities) ที่ได้ถูกบรรจุไว้ในข้อตกลงดังกล่าว และข้อตกลงยังได้กำหนดหน้าที่ของแต่ละฝ่ายในด้าน climate action ไว้อย่างชัดเจนตามหลักการความรับผิดชอบร่วมกันอย่างแตกต่างและตามความสามารถ และสภาพของแต่ละประเทศที่แตกต่างกัน

ทุกประเทศได้ส่ง‘สัดส่วนสมทบที่คาดไว้’ (intended nationally determined contribution – INDC) หรือยัง?

ก่อนการประชุมที่ปารีสจะเริ่มขึ้นมีประเทศกว่า 186 ประเทศส่ง INDC ของตนและอีกสองประเทศได้ทำการส่ง INDC ในคืนสุดท้ายของการประชุม ซึ่งแสดงให้เห็นถึงการมีส่วนร่วมในวงกว้างเป็นอย่างมาก

World_Wide_Views_french_drawings_cc-by-sa_2015_Lamiot_earth-ball

ข้อตกลงปารีสจะช่วยยับยั้งไม่ให้อุณหภูมิโลกเพิ่มขึ้นถึง 2 องศา หรือ 1.5 องศาตามเป้าหมายได้อย่างไร ?

ข้อตกลงปารีสสร้างโอกาสที่เราจะสามารถทำตามเป้าหมายได้ ข้อตกลงดังกล่าวกำหนดกระบวนการที่จะทำตามเป้าหมายนั้นแม้จะไม่มีการผูกมัดกับประเทศสมาชิกว่าจะต้องทำตามเป้าหมาย 2 องศาให้ได้ อย่างไรก็ตามการที่ประเทศต่างๆ 188 ประเทศ (คิดเป็นสัดส่วนเกือบ 100 % ของการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของโลก) ได้ส่งเป้าหมาย INDC ของตนเองเป็นผลที่น่าพึงพอใจ
การประชุมที่ปารีสจึงเหมือนเป็นจุดเริ่มต้นในการเดินทางไปสู่จุดหมาย

การเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศและข้อตกลงปารีส เกี่ยวเนื่องกับ Sustainable Development Goals (SDG) อย่างไร ?

ข้อตกลงด้านสภาพภูมิอากาศและการดำเนินการอย่างเป็นรูปธรรมนั้นจะช่วยในการบรรลุเป้าหมาย SDG ที่จะนำไปสู่การกำจัดความยากจน สร้างเศรษฐกิจที่เข้มแข็ง และสังคมที่ปลอดภัย พร้อมด้วยสุขภาพและมีคุณภาพชีวิตที่ดีได้ เป้าหมาย SDG 12 จาก 17 เป้าหมายนั้นมีความเกี่ยวข้องโดยตรงกับการดำเนินการด้านสภาพภูมิอากาศ ข้อตกลงต่างๆ ตั้งแต่ปฏิญญาลิมาจนถึงปารีสเองก็แสดงให้เห็นว่าแนวทางการจัดการปัญหา climate change นั้นเหมือนกับแนวทางการดำเนินการเพื่อ SDG นอกจากนี้ในการประชุม ที่ปารีส ได้มีการนำเสนอมาตรการด้าน climate change ใหม่ๆ ที่จะเปิดให้ภาคประชาชนและเอกชนมีส่วนร่วมในการรับมือกับการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ

ทำไมจึงมีความรีบด่วนที่จะต้องดำเนินการในตอนนี้ ?

อุณหภูมิของโลกเคยเพิ่มสูงขึ้นมาก่อนหน้านี้ แต่ไม่เคยรวดเร็วอย่างที่เป็นอยู่ การเปลี่ยนของทวีปอาร์คติคในช่วงหกปีที่ผ่านมานั้นน่าตกใจเป็นอย่างมาก การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวเป็นเพราะกิจกรรมของมนุษย์ อุณหภูมิของโลกสามารถถูกจำกัดให้เพิ่มต่ำกว่า 2 องศา หากเราดำเนินการทันทีแต่ทุกประเทศและทุกภาคส่วนจะต้องมีส่วนร่วมในการดำเนินการ เพราะสิ่งนี้เป็นผลประโยชน์ต่อคนทุกคน

เป้าหมายดังกล่าวนั้นเป็นไปได้ การดำเนินการด้าน climate change ในตอนนี้เป็นสิ่งพึงกระทำในด้านเศรษฐกิจ เพราะยิ่งล่าช้าไปค่าใช้จ่ายก็ยิ่งจะสูงขึ้น เราสามารถกระตุ้นการเติบโตของเศรษฐกิจ กำจัดความยากจน และยกระดับสุขภาพและคุณภาพชีวิตของทุกคนได้หาดำเนินการในวันนี้

ข้อตกลงปารีสได้กล่าวถึงความสูญเสียและความเสียหาย (ที่มาจากการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ) อย่างเหมาะสมหรือไม่ ?

ประเทศต่างๆ ที่เข้าร่วมการประชุมได้ลงมติเห็นด้วยกับแนวทางการดำเนินการ เพื่อหาวิธีการและการเตรียมการที่จำเป็นสำหรับประเทศและชุมชนที่มีส่วนร่วม ในการทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศน้อย แต่ได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวสูง

บทความนี้แปลและเรียบเรียงมาจากข่าวขององค์การสหประชาติ – The Paris Agreement: FAQs

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: